Διαφορά αρχιτέκτονα και διακοσμητή. Ποιον χρειάζεστε;

Η ελληνική αγορά interior design πάσχει από μια χρόνια σύγχυση: οι όροι «αρχιτέκτονας», «αρχιτέκτονας εσωτερικών χώρων» και «διακοσμητής» χρησιμοποιούνται εναλλακτικά, σαν να πρόκειται για το ίδιο επάγγελμα. Δεν είναι. Πίσω από κάθε τίτλο κρύβεται ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό υπόβαθρο, ένα διαφορετικό νομικό πλαίσιο, και μια διαφορετικά ικανότητα να μεταμορφώσει τον χώρο σας.

Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε με ακρίβεια τι κάνει ο καθένας, τι μπορεί νομίμως να υπογράψει, και πότε χρειάζεστε τον έναν αντί για τον άλλο.

Τρεις τίτλοι, τρία διαφορετικά επαγγέλματα

Στην Ελλάδα, τρεις κατηγορίες επαγγελματιών δραστηριοποιούνται στον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων. Η κάθε μία εκπροσωπεί ένα διαφορετικό επίπεδο σπουδών, αρμοδιοτήτων, και νομικών δικαιωμάτων.

Ο Αρχιτέκτονας Μηχανικός είναι διπλωματούχος πενταετούς πολυτεχνικής σχολής (ΕΜΠ, ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Πατρών, ΔΠΘ, Πολυτεχνείο Κρήτης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων). Εγγράφεται υποχρεωτικά στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) μετά από εξετάσεις, και αποκτά πλήρη δικαιώματα υπογραφής αρχιτεκτονικών μελετών και επίβλεψης οικοδομικών έργων. Η εκπαίδευσή του καλύπτει αρχιτεκτονική σύνθεση, αστικό σχεδιασμό, στατική, δομική φυσική, κτιριοδομία, ενεργειακό σχεδιασμό, πυρασφάλεια, μηχανολογικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, πολεοδομία, και αποκατάσταση κτιρίων. Μπορεί νομίμως να σχεδιάσει από μια πολυκατοικία μέχρι ένα μπάνιο, και να υπογράψει κάθε μελέτη και άδεια που απαιτείται.

Ο Πτυχιούχος Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής είναι απόφοιτος πανεπιστημιακού τμήματος τετραετούς φοίτησης. Στην Ελλάδα λειτουργούν δύο τέτοια τμήματα: το Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ, 8 εξάμηνα, 240 ECTS) και το αντίστοιχο τμήμα του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ, Σέρρες). Τα επαγγελματικά δικαιώματα αυτών των πτυχιούχων ορίστηκαν αρχικά με το Π.Δ. 67 (ΦΕΚ Α΄), το οποίο τους δίνει δικαίωμα απασχόλησης στη λειτουργική διαμόρφωση, αισθητική μελέτη, και οργάνωση εσωτερικών χώρων, υπό τον ρητό περιορισμό ότι οι παρεμβάσεις δεν επηρεάζουν τον φέροντα οργανισμό των κτιρίων. Μπορούν νομίμως να σχεδιάσουν μη φέροντα δομικά στοιχεία (χωρίσματα, ψευδοροφές), τελειώματα (επενδύσεις, χρωματικές μελέτες, φωτισμό), επίπλωση, και σχεδιασμό αντικειμένων. Αυτοί οι πτυχιούχοι δεν εγγράφονται στο ΤΕΕ και δεν μπορούν να υπογράψουν αρχιτεκτονικές μελέτες για οικοδομικές άδειες, ούτε να αναλάβουν επίβλεψη κατασκευής που αφορά τον φέροντα οργανισμό ενός κτιρίου. Ωστόσο, η εξειδίκευσή τους στον εσωτερικό χώρο είναι βαθύτερη από αυτήν πολλών αρχιτεκτόνων μηχανικών, καθώς το πρόγραμμα σπουδών τους εστιάζει αποκλειστικά σε αυτό το αντικείμενο.

Ο Διακοσμητής (decorator) είναι απόφοιτος Σχολής Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ/ΙΕΚ, διετής φοίτηση) στην ειδικότητα «Εσωτερική Αρχιτεκτονική, Διακόσμηση και Σχεδιασμός Αντικειμένων», ή απόφοιτος ιδιωτικής σχολής, ή ακόμα και αυτοδίδακτος. Σύμφωνα με το επαγγελματικό περίγραμμα του ΕΟΠΠΕΠ, αναλαμβάνει τη διαμόρφωση εσωτερικών χώρων κατά τρόπο λειτουργικό και αισθητικά άρτιο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του χώρου και τις ανάγκες του πελάτη (ΕΟΠΠΕΠ, Επαγγελματικό Περίγραμμα: Διακοσμητής Εσωτερικών Χώρων). Το επάγγελμα του διακοσμητή δεν είναι κατοχυρωμένο στην Ελλάδα με τον τρόπο που είναι του μηχανικού: δεν υπάρχει υποχρεωτική εγγραφή σε επιμελητήριο, δεν απαιτείται άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, και δεν υπάρχει νομοθετικά καθορισμένο πεδίο αποκλειστικής αρμοδιότητας. Στην πράξη, η εργασία του εστιάζεται στην αισθητική πρόταση: επιλογή χρωμάτων, υφασμάτων, επίπλων, φωτιστικών, διακοσμητικών αντικειμένων, και εν γένει στη σύνθεση στοιχείων που δεν απαιτούν τεχνική μελέτη ή δομική παρέμβαση.

Τι μπορεί να κάνει ο καθένας (και τι όχι)

Η πρακτική σημασία αυτών των διακρίσεων γίνεται σαφής μέσα από συγκεκριμένα σενάρια.

Γκρέμισμα τοίχου και νέα διαρρύθμιση. Κάθε παρέμβαση στον φέροντα ή μη φέροντα οργανισμό ενός κτιρίου απαιτεί αρχιτεκτονική μελέτη υπογεγραμμένη από μηχανικό μέλος ΤΕΕ, σε συνδυασμό (κατά περίπτωση) με στατική μελέτη. Αυτό μπορεί να κάνει μόνο ο αρχιτέκτονας μηχανικός. Ο πτυχιούχος εσωτερικής αρχιτεκτονικής μπορεί να σχεδιάσει τη νέα χωροθέτηση εφόσον δεν θίγεται ο φέρων οργανισμός, αλλά η υπογραφή μελέτης για οικοδομική άδεια δεν εμπίπτει στα δικαιώματά του. Ο διακοσμητής δεν έχει αρμοδιότητα σε κανένα στάδιο αυτής της διαδικασίας.

Ολική ανακαίνιση διαμερίσματος. Ένα project που περιλαμβάνει νέα ηλεκτρολογική γραμμή, αλλαγή δαπέδων, νέα υδραυλικά, χωρίσματα γυψοσανίδας, ψευδοροφές, και κατασκευαστικά σχέδια εφαρμογής, απαιτεί αρχιτέκτονα μηχανικό ή, στα στοιχεία εσωτερικής διαμόρφωσης που δεν αφορούν τον φέροντα οργανισμό, πτυχιούχο εσωτερικής αρχιτεκτονικής. Στην πράξη, τα σοβαρά γραφεία interior architecture απασχολούν αρχιτέκτονες μηχανικούς για την κάλυψη του πλήρους φάσματος αρμοδιοτήτων. Ο διακοσμητής μπορεί να συμβάλει στην αισθητική πρόταση (χρώματα, υφάσματα, έπιπλα), αλλά δεν μπορεί να αναλάβει τον σχεδιασμό ή την επίβλεψη τεχνικών εργασιών.

Αισθητική αναβάθμιση χωρίς δομικές αλλαγές. Αν ο χώρος σας δεν χρειάζεται καμία κατασκευαστική παρέμβαση και θέλετε απλώς νέα έπιπλα, κουρτίνες, φωτιστικά, και ένα ενοποιημένο χρωματικό σχέδιο, ένας ικανός διακοσμητής μπορεί να κάνει εξαιρετική δουλειά. Η εξειδίκευσή του στις τάσεις, τα υλικά, και την αισθητική σύνθεση είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται αυτό το σενάριο.

Σχεδιασμός επαγγελματικού χώρου (κατάστημα, εστιατόριο, ξενοδοχείο). Οι επαγγελματικοί χώροι υπόκεινται σε αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο: πυρασφάλεια, υγειονομικές προδιαγραφές, προσβασιμότητα ΑμεΑ, ηλεκτρομηχανολογικές απαιτήσεις, άδεια λειτουργίας. Όλα αυτά απαιτούν τη συμμετοχή αρχιτέκτονα μηχανικού. Ο σχεδιασμός της αισθητικής ταυτότητας του χώρου μπορεί να γίνει σε συνεργασία με πτυχιούχο εσωτερικής αρχιτεκτονικής ή διακοσμητή, αλλά η τεχνική μελέτη και η αδειοδότηση παραμένουν αρμοδιότητα μηχανικού.

Το κρυφό κόστος της λάθος επιλογής

Η επιλογή λάθος επαγγελματία δεν σημαίνει απλώς ένα λιγότερο ωραίο αποτέλεσμα. Σημαίνει πραγματικό κόστος.

Νομικός κίνδυνος. Αν ένα project περιλαμβάνει εργασίες που απαιτούν υπογραφή μηχανικού και αυτή δεν υπάρχει, τόσο ο ιδιοκτήτης όσο και ο επαγγελματίας εκτίθενται σε κυρώσεις: πρόστιμα αυθαίρετης δόμησης, αδυναμία έκδοσης ή ανανέωσης αδειών λειτουργίας, προβλήματα σε μεταβίβαση ακινήτου.

Τεχνικός κίνδυνος. Μια χωροθέτηση που αγνοεί τη στατική, τις ηλεκτρολογικές γραμμές, ή τις υδραυλικές παροχές μπορεί να οδηγήσει σε ακριβές διορθώσεις μετά την κατασκευή. Η επίβλεψη εργοταξίου από κάποιον χωρίς τεχνική εκπαίδευση αυξάνει δραματικά την πιθανότητα σφαλμάτων.

Οικονομικός κίνδυνος. Ένα project χωρίς κατασκευαστικά σχέδια εφαρμογής (construction drawings) αφήνει τα συνεργεία να ερμηνεύσουν μόνα τους τις λεπτομέρειες. Αυτό οδηγεί σε παρερμηνεύσεις, αστοχίες, καθυστερήσεις, και υπερβάσεις προϋπολογισμού.

Ο ιδανικός συνδυασμός

Στην πραγματικότητα, τα πιο ολοκληρωμένα project δεν βασίζονται σε έναν μόνο τύπο επαγγελματία. Τα premium γραφεία interior architecture, όπως η MOVA, συνδυάζουν στην ομάδα τους αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, τεχνική γνώση κατασκευής, αισθητική ευαισθησία, και πρακτική εμπειρία project management. Αυτό σημαίνει ότι ο πελάτης έχει έναν μόνο συνομιλητή για ολόκληρο το project, από τη σύλληψη μέχρι την παράδοση, χωρίς να χρειάζεται να συντονίζει μόνος του μηχανικούς, διακοσμητές, και κατασκευαστές.

Πότε χρειάζεστε τον καθένα: ένας πρακτικός κανόνας

Αν ο χώρος σας χρειάζεται δομικές παρεμβάσεις (τοιχοποιία, ηλεκτρολογικά, υδραυλικά, δάπεδα, κουφώματα, οικοδομική άδεια), χρειάζεστε αρχιτέκτονα μηχανικό, ιδανικά με εξειδίκευση στον εσωτερικό χώρο.

Αν ο χώρος σας χρειάζεται ολοκληρωμένο σχεδιασμό εσωτερικού χώρου χωρίς παρεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό (νέα χωρίσματα, ψευδοροφές, φωτισμός, bespoke έπιπλα, κατασκευαστικά σχέδια), ένας πτυχιούχος εσωτερικής αρχιτεκτονικής μπορεί να αναλάβει πλήρως.

Αν ο χώρος σας χρειάζεται αισθητική αναβάθμιση (νέα έπιπλα, χρώματα, υφάσματα, αξεσουάρ, styling) χωρίς καμία τεχνική παρέμβαση, ένας ικανός διακοσμητής είναι η σωστή επιλογή.

Αν θέλετε όλα μαζί σε ένα πακέτο, χωρίς κενά αρμοδιοτήτων, χωρίς ρίσκο αντιφατικών αποφάσεων, και με ενιαία αισθητική και τεχνική ευθύνη, αυτό που χρειάζεστε είναι ένα ολοκληρωμένο γραφείο interior architecture.

Η προσέγγιση της MOVA

Στη MOVA, η ομάδα μας συνδυάζει αρχιτεκτονική μελέτη, bespoke σχεδιασμό, τεχνική επίβλεψη, 3D φωτορεαλιστικές απεικονίσεις, και project management σε μία ενιαία υπηρεσία. Δεν χρειάζεται να αναζητήσετε ξεχωριστά μηχανικό, διακοσμητή, και κατασκευαστή. Αναλαμβάνουμε τον χώρο σας από την πρώτη ιδέα μέχρι την τελική παράδοση, με αυστηρό ποιοτικό έλεγχο σε κάθε στάδιο.

Αν σχεδιάζετε ένα project και δεν είστε σίγουροι τι ακριβώς χρειάζεστε, μιλήστε μαζί μας. Θα σας πούμε ειλικρινά.

Επικοινωνήστε μαζί μας →

Πηγές και Αναφορές

1. Π.Δ. 99/2018, «Ρύθμιση του επαγγέλματος του μηχανικού με καθορισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων για κάθε ειδικότητα» (ΦΕΚ 187/Α΄).

2. Π.Δ. 67, «Επαγγελματική κατοχύρωση των πτυχιούχων του Τμήματος Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Διακόσμησης και Σχεδιασμού Αντικειμένων του ΤΕΙ Αθήνας» (ΦΕΚ Α΄).

3. Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ), Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών, 8 εξάμηνα, 240 ECTS.

4. Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ), Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Σέρρες.

5. ΕΟΠΠΕΠ (Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού), Επαγγελματικό Περίγραμμα: Διακοσμητής Εσωτερικών Χώρων, Αθήνα.

6. Γενική Γραμματεία Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης, Οδηγός Κατάρτισης Ειδικότητας «Εσωτερική Αρχιτεκτονική, Διακόσμηση και Σχεδιασμός Αντικειμένων», Αθήνα, 2023.

7. Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ), «Επαγγελματικά Δικαιώματα Μηχανικών», web.tee.gr.

8. Ν.3919/2011, «Αρχή της επαγγελματικής ελευθερίας, κατάργηση αδικαιολόγητων περιορισμών στην πρόσβαση και άσκηση επαγγελμάτων» (ΦΕΚ 32/Α΄/02.03.2011).

9. Hellenic Interior Designers Association (HIDA), «Αρχιτέκτονας Εσωτερικών Χώρων», hida.gr.